Terug naar Verbinding
Wat hebben we verloren en hoe vinden we het terug?
Afgelopen week las ik het boek We Will Be Jaguars dat het leven van Nemonte Nenquimo beschrijft, van haar jeugd tot aan de rechtszaak die ze leidde namens de Ceibo-alliantie. Deze alliantie, bestaande uit inheemse stammen, voerde een strijd tegen oliemaatschappijen en de Ecuadoraanse overheid om de verkoop van hun land tegen te houden. Het boek is geschreven door Nenquimo zelf, Waorani-vrouw uit de Amazone-regio in Ecuador, samen met haar man Mitch Anderson, een ‘Cowori,’ een buitenstaander, in dit geval een blanke man.
De leefwijze, manier van denken en kennis van inheemse stammen hebben me al van jongs af aan geïntrigeerd. De wijsheid die ze lijken te bezitten en het contact met de natuur zoals in het boek naar voren komt, maakte iets in mij los. Pas afgelopen zomer sprak ik voor het eerst hardop uit wat ik zo diep van binnen mis: een diep gevoel van gemis van contact met de natuur, tijd in de natuur. Een gemis dat soms bijna fysiek voelbaar is, en nog sterker als ik een wandeling in het bos maak. Het voelt niet natuurlijk. Veel is aangelegd, keurige paden overal, met borden die aangeven wat wel en niet mag.
Onze moderne wereld is voor ons de gewoonste zaak van de wereld, maar dit is het natuurlijk niet. We zijn zo gewend aan onze manier van leven dat we niet vaak stilstaan bij de impact hiervan op ons als mens. Wij noemen het vooruitgang, maar als ik dan het boek We Will Be Jaguars lees, kan ik niet anders dan lichte jaloezie voelen.
Zijn wij werkelijk verder, of zijn we verdwaald, zo ver afgedwaald
dat we de weg terug niet meer weten?
We hebben onszelf geleerd om de natuur te zien als iets buiten onszelf – iets om te beheersen of te gebruiken in plaats van een belangrijk deel van ons wezen. Ergens in deze scheiding lijken we het contact met onze innerlijke kracht kwijtgeraakt. We zijn afhankelijk geworden van technologie. Dit doet iets met de mens, niet alleen in de verbinding met de natuur, maar ook met onszelf. Wanneer zijn we gestopt met luisteren naar ons lichaam en onze innerlijke wijsheid? We vertrouwen niet meer op de subtiele signalen van ons lichaam of de wereld om ons heen, maar zoeken extern bevestiging en houvast. Diep van binnen weet de mens dat we iets hebben verloren, iets dat niet te vervangen is door de nieuwste technologie of de meest geavanceerde wetenschap.
We zijn gaan geloven in het verhaal van de vooruitgang en handelen vaak ondoordacht, verborgen achter de rozengeur van beschaving en goede bedoelingen. We zien vaak over het hoofd wat we ten koste van anderen hebben verworven, maar negeren hierbij ook wat we zelf verloren hebben in dit proces.
Wat klinkt het heerlijk: meer contact met de natuur, meer samenleven, meer tijd voor elkaar. Avonden praten en spelletjes doen in plaats van de vluchtige contactmomenten hier en daar maar ook meer in verbinding met jezelf. Weten wie je bent en wat je bijdraagt aan het grotere geheel. Het vreemde is dat ik denk dat ik hierin absoluut niet alleen in ben. We weten oprecht de weg terug niet meer dus hebben we het er niet over.
We will send the fish to a faraway lab across the ocean –
we’ve proved that local labs can’t be trusted to tell us the truth.
If the fish’s flesh is filled with metals and toxins, the Spanish lab will say so.
Look at us,” I said, my voice beginning to waver.
“We are asking that fish to tell a laboratory to tell us
what we already know.” – We Will Be Jaguars
Hoe kan het dat we ondanks de gevolgen die we zien gebeuren, de schade die we niet alleen ‘de ander’ aandoen maar ook onszelf, toch doorgaan? Neem bijvoorbeeld:
- De Sami’s in Noorwegen, wiens leefgebied wordt gebruikt om aardmetalen te mijnen voor windturbines, zonnepanelen en accu’s voor elektrische auto’s.
- Onze kinderen, die op steeds jongere leeftijd al last hebben van nek-/schouder- en rugklachten, bijziendheid, obesitas en telefoonverslaving.
- Moeder Aarde, die ons aan alle kanten laat zien dat ze zo langzamerhand wel een beetje klaar is met ons gedoe.
- Wijzelf, met meer stress en minder tijd dan ooit, ondanks alle technologische snufjes en luxe.
Hier moet wel angst onder zitten, toch? Angst voor het onbekende? En dan geeft het boek toch weer licht aan het einde van de tunnel. De Ceibo – allientie werd in haar gelijk gesteld.
Nemonte begreep dat ze met cijfers en wetten de jury niet ging bereiken. Er was maar één manier: laten zien dat ook zij allemaal mens zijn. Mensen die in staat zijn tot liefde en haat, vreugde en verdriet. Ze vertelden de verhalen van hun stammen, de verhalen achter de kaarten. De Cowori waren nieuwsgierig, verbaasd over de kennis, de heilige verbindingen tussen mens, dier en land.
“I lived for many years in the cowori world. I tried to imitate them, become like them, please them. I was wrong!
The cowori are not better than us. They are afraid of us.
We remind them of what they have forgotten.
They don’t hear the voices of
their ancestors anymore.
They don’t plant their own food.
They don’t live in communities.”- We Will Be Jaguars
Mijn hart schreeuwt om meer contact met de natuur, meer samenleven, meer tijd voor elkaar. Avonden praten en spelletjes doen in plaats van een appberichtje hier en daar. Het vreemde is dat ik met dit gevoel helemaal niet in de minderheid ben, ook al voelt dat soms wel zo.
Dat dit ooit weer gaat komen, zie je langzaam maar zeker gebeuren. Je voelt de verandering die bezig is. De boosheid van de oude gevestigde orde die niet wil opgeven, niet aan de kant wilt, die harder schreeuwt en meer geluid maakt dan ooit tevoren. De “Roar of the dying dinosaur” klinkt luider dan ooit, maar is steeds vaker niet luid genoeg om alles te overstemmen.
De afslag waar we ooit verkeerd zijn gegaan is bijna voelbaar. Over niet al te lange tijd, als we beseffen dat we niet helemaal terughoeven, gewoon een stukje, durven we deze hopelijk te nemen. Tot we terugkomen op het kruispunt waar we ‘De Ander’ weer kunnen zien en waar we weer wat kunnen terugvinden van wat we zijn kwijtgeraakt.