Achtergrond
Alfred Adler
Alfred Adler (1870–1937) was een Oostenrijkse psychiater en de grondlegger van de Individual Psychology. Hij was een tijdgenoot van Sigmund Freud en Carl Gustav Jung en wordt, net als zij, gezien als een belangrijke grondlegger van de moderne psychologie.
Zijn psychologie heeft een positief en holistisch beeld van de mens en wordt gekenmerkt als een doelgerichte psychologie. Adler ging ervan uit dat mensen doelen nastreven, bewust of onbewust. De behoefte aan eigenwaarde, gevoel van betekenis te zijn, gezien en gehoord worden en verbondenheid met anderen spelen daarin een belangrijke rol.
Vanuit deze visie wordt duidelijk dat het niet alleen de feitelijke gebeurtenissen zijn die bepalen hoe wij ons voelen of gedragen, maar ook vooral de manier waarop we een situatie ervaren en welke betekenis we eraan geven. Twee mensen kunnen exact dezelfde situatie meemaken en daar totaal anders op reageren .
Neem bijvoorbeeld kritiek of feedback op je werk.
De één denkt:
“Zie je wel, ik doe het nooit goed genoeg.”
En voelt zich onzeker, aangevallen of defensief.
De ander denkt:
“Misschien kan ik hier iets van leren.”
En blijft veel rustiger.
De situatie is hetzelfde , maar de betekenis die eraan gegeven wordt verschilt.
Daarmee bedoelde hij niet je levensstijl in hoe je het leven van alledag invult, maar de manier waarop je jezelf, anderen en de wereld bent gaan zien. Het gaat niet simpelweg om je hobby’s, je werk en je dagelijkse routines maar om je onbewuste overtuigingen, je verwachtingen over jezelf en anderen en je manier van reageren op uitdagingen.
Veel van die overtuigingen ontstaan vroeg in het leven en werken later vaak onbewust door. Bijvoorbeeld:
- “Ik moet iets bereiken om waardevol te zijn.”
- “Mensen zijn kritisch.”
- “Ik moet sterk zijn.”
- “Ik mag anderen niet teleurstellen.”
Die overtuigingen beïnvloeden hoe je met relaties, werk, kritiek, spanning en onzekerheid omgaat.
Dat zie je terug in gedrag dat veel mensen herkennen:
- perfectionisme
- pleasen
- jezelf terugtrekken
- moeite hebben met grenzen aangeven
- controle willen houden
- bang zijn voor afwijzing
Gedrag is doelgericht
Volgens Adler heeft gedrag een doel, ook wanneer dat doel onbewust is. Perfectionisme kan bijvoorbeeld een manier zijn om afwijzing te voorkomen. Pleasen kan voortkomen uit de behoefte om erbij te horen. Afstand houden kan een manier zijn om jezelf te beschermen tegen pijn of teleurstelling.
Wat ooit logisch of nodig was, helpt later niet altijd meer.
Daarom draait verandering volgens Adler niet om jezelf “fixen”, maar om bewustwording. Begrijpen welke overtuigingen en patronen jou sturen, waar ze vandaan komen en welke keuzes je vandaag de dag nog wilt blijven maken.
Verbondenheid
Wat Adler bijzonder maakt, is dat hij mentale gezondheid nooit los zag van verbondenheid met anderen. Daarin was hij zijn tijd vooruit. Zijn psychologie wordt regelmatig verkeerd begrepen als individualistisch, terwijl verbondenheid en gemeenschapsgevoel juist centraal stonden in zijn visie. Mentaal lijden, ongelukkig of eenzaam voelen ontstaat vooral wanneer iemand zich afgesneden voelt van verbondenheid, betekenis en bijdrage.
Wanneer dat gevoel van verbondenheid ontbreekt, ontstaat vaak compensatie. Dan gaan mensen zichzelf bewijzen, vergelijken of beschermen. De één probeert controle of macht te krijgen, de ander trekt zich juist terug uit sociale situaties, anderen raken verstrikt in het voortdurend presteren of aanpassen om waardering te krijgen.
Dit maakt Adler juist nu nog steeds actueel, omdat onze westerse maatschappij sterk gericht is op het individu.
Wie ben jij?
Wat bereik je?
Wat maak je van jezelf?
Veel mensen hebben het gevoel dat hun waarde afhangt van prestaties, succes of bevestiging van buitenaf. Daardoor ontstaan gevoelens van tekortschieten, stress, eenzaamheid en het idee dat je nooit echt genoeg bent.
Adler geloofde juist dat psychologische gezondheid ontstaat wanneer iemand zichzelf durft te zijn, verantwoordelijkheid neemt voor zijn leven én verbonden blijft met anderen.
Adleriaanse therapie helpt je om je onbewuste levensstijl bewust te maken, te begrijpen waar die vandaan komt, en vervolgens bewust nieuwe betekenissen en keuzes te ontwikkelen.
De menselijke samenleving zou veel harmonischer zijn wanneer onze mensenkennis groter was. Dan zouden allerlei miscommunicaties en intermenselijke storingen wegvallen, die nu ontstaan doordat we ons door uiterlijkheden laten misleiden en niet kunnen zien achter het masker dat ieder mens draagt. (Adler, 2009)
Adleriaanse ontwikkelingsbegeleiding
Ik werk met mensen die hun eigen patronen willen begrijpen, betere relaties willen aangaan en verantwoordelijkheid willen nemen voor verandering in hun leven.
Hoewel mijn achtergrond die van toegepast filosoof is, sluit de psychologie van Alfred Adler bijna naadloos op mijn holistisch mensbeeld. In zijn manier van kijken naar mensen herken ik veel van wat mij ook in de filosofie interesseert: hoe iemand betekenis geeft aan wat er gebeurt, welke overtuigingen daarin meespelen en hoe je vanuit een ander inzicht ook andere keuzes kunt maken.
Mijn werk is dan ook mede gebaseerd op Adleriaanse psychologie. Niet het verleden staat daarbij centraal als een vaststaande oorzaak van wie je bent, maar de manier waarop je vandaag betekenis geeft aan jezelf, anderen en situaties.
In de begeleiding onderzoeken we samen:
- de overtuigingen en aannames die je leven sturen
- de patronen waarin je vastloopt of jezelf herhaalt
- de manieren waarop je vermijding, perfectionisme of onzekerheid in stand houdt
- wat er achter bepaald gedrag kan liggen
- wat moed en verantwoordelijkheid in jouw situatie concreet betekenen
Het doel is niet om klachten te behandelen, maar door meer inzicht, keuzevrijheid en bewegingsruimte te krijgen. Zodat je bewuster kunt kiezen hoe je wilt omgaan met jezelf, anderen en de situaties waarin je terechtkomt.
Belangrijke afbakening
Deze begeleiding is geen psychotherapie en geen medische behandeling. Ik werk niet binnen een zorgkader en stel geen diagnoses.
De begeleiding is bedoeld voor mensen die:
- bereid zijn naar hun eigen aandeel te kijken
- openstaan voor reflectie en verandering
- verantwoordelijkheid willen nemen voor hun keuzes en gedrag
Als er sprake is van ernstige psychische klachten of acute problematiek, is gespecialiseerde zorg of psychotherapie passender.
Werkwijze
De begeleiding is direct, reflectief en gericht op inzicht en toepassing in het dagelijks leven.
We werken met gesprekken, reflectievragen en concrete situaties uit je leven.
Het uitgangspunt is dat inzicht pas waarde krijgt wanneer het leidt tot andere keuzes in gedrag en relaties.
Kern
Verandering begint niet bij andere omstandigheden, maar bij het ontwikkelen van inzicht en van daaruit andere keuzes maken in het hier en nu.